یک مطالعه جدید و شگفت‌انگیز نشان می‌دهد که ژنتیک ممکن است نحوه تأثیر رژیم غذایی بر سلامت مغز را تغییر دهد – به خصوص در مورد خطر ابتلا به آلزایمر. محققان دریافتند که افراد مسن حامل گونه‌های ژن پرخطر APOE در صورت خوردن مقادیر نسبتاً زیاد گوشت، زوال شناختی مورد انتظار را نشان نمی‌دهند.

به گزارش پایان تیتر به نقل از ساینس دیلی، بزرگسالان مسن‌تری که ژن‌های مرتبط با خطر بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر را دارند، در صورت مصرف مقادیر نسبتاً زیاد گوشت، ممکن است افزایش مورد انتظار در زوال شناختی را تجربه نکنند. این یافته کلیدی مطالعه جدید محققان موسسه کارولینسکا است که در JAMA Network Open منتشر شده است. نتایج نشان می‌دهد که در نهایت می‌توان توصیه‌های غذایی را با دقت بیشتری بر اساس مشخصات ژنتیکی فرد تنظیم کرد.

ژن APOE نقش مهمی در تعیین خطر ابتلا به آلزایمر دارد. در سوئد، حدود ۳۰ درصد از افراد ترکیبات ژنی APOE 3/4 یا APOE 4/4 را دارند. در میان افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، تقریباً ۷۰ درصد یکی از این انواع ژن را دارند.

سال گذشته، آژانس غذایی سوئد تحقیقات موجود در مورد رژیم غذایی و زوال عقل را بررسی کرد و خواستار مطالعات بیشتر برای درک بهتر چگونگی تأثیر مصرف گوشت بر خطر زوال عقل شد.

چرا محققان مصرف گوشت را بررسی کردند

«این مطالعه این فرضیه را آزمایش کرد که افراد دارای APOE 3/4 و ۴/۴ با مصرف گوشت بیشتر، خطر ابتلا به زوال شناختی و زوال عقل را کاهش می‌دهند، بر اساس این واقعیت که APOE4 از نظر تکاملی قدیمی‌ترین نوع ژن APOE است و ممکن است در دوره‌ای که اجداد تکاملی ما رژیم غذایی حیوانی‌تری مصرف می‌کردند، پدید آمده باشد.» این گفته‌ی نویسنده‌ی اول، جاکوب نورگرن، محقق در بخش نوروبیولوژی، علوم مراقبت و جامعه، موسسه کارولینسکا است.

مطالعه‌ی طولانی‌مدت رژیم غذایی و سلامت مغز

این تحقیق بیش از ۲۱۰۰ بزرگسال شرکت‌کننده در مطالعه‌ی ملی سوئد در مورد پیری و مراقبت، کونگشولمن (SNAC-K) را دنبال کرد. همه شرکت‌کنندگان در ابتدای مطالعه حداقل ۶۰ سال سن داشتند و مبتلا به زوال عقل نبودند. آنها تا ۱۵ سال پیگیری شدند.

محققان عادات غذایی گزارش‌شده توسط خود افراد را در کنار معیارهای سلامت شناختی، با در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنس، تحصیلات و سبک زندگی، تجزیه و تحلیل کردند.

مصرف گوشت و خطر ابتلا به زوال عقل

در میان شرکت‌کنندگانی که مقادیر کمتری گوشت مصرف می‌کردند، افرادی که APOE 3/4 و ۴/۴ داشتند، در مقایسه با افرادی که این گونه‌های ژنی را نداشتند، بیش از دو برابر در معرض خطر ابتلا به زوال عقل بودند.

با این حال، این افزایش خطر در گروهی که بیشترین گوشت را مصرف می‌کردند، مشاهده نشد. در این گروه با بیشترین میزان مصرف، میانگین مصرف حدود ۸۷۰ گرم گوشت در هفته بود که با مصرف انرژی روزانه ۲۰۰۰ کالری تنظیم شده بود.

جاکوب نورگرن می‌گوید: “کسانی که گوشت بیشتری مصرف می‌کردند، به طور کلی روند زوال شناختی کندتری داشتند و خطر ابتلا به زوال عقل در آنها کمتر بود، اما فقط در صورتی که گونه‌های ژنی APOE 3/4 یا ۴/۴ را داشتند.” او ادامه می‌دهد:

کمبود تحقیقات تغذیه‌ای در مورد سلامت مغز وجود دارد و یافته‌های ما نشان می‌دهد که توصیه‌های غذایی مرسوم ممکن است برای یک زیرگروه از جمعیت که از نظر ژنتیکی تعریف شده‌اند، نامطلوب باشد. برای کسانی که می‌دانند به این گروه پرخطر ژنتیکی تعلق دارند، این یافته‌ها امیدبخش است؛ این خطر ممکن است از طریق تغییرات سبک زندگی قابل اصلاح باشد.”

اهمیت گوشت فرآوری‌شده در مقابل گوشت غیرفرآوری‌شده

به نظر می‌رسد نوع گوشت نیز در این امر مؤثر است.

سارا گارسیا-پتاسک، استادیار همان دپارتمان، که به همراه اریکا جی. لائوکا، مدرس ارشد، آخرین نویسنده این مطالعه هستند، می‌گوید: «نسبت کمتر گوشت فرآوری‌شده در کل مصرف گوشت با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل، صرف نظر از ژنوتیپ APOE، مرتبط بود.»

مزایای بالقوه فراتر از سلامت مغز

محققان همچنین اثرات گسترده‌تری بر سلامت یافتند. در یک تجزیه و تحلیل پیگیری، افرادی که APOE 3/4 و ۴/۴ داشتند و گوشت فرآوری نشده بیشتری مصرف می‌کردند، خطر مرگ به هر دلیلی به طور قابل توجهی کمتر داشتند.

محدودیت‌های مطالعه و نیاز به آزمایشات بالینی

از آنجا که این مطالعه مشاهده‌ای است، نمی‌تواند علت و معلول را اثبات کند. مطالعات مداخله‌ای دقیق‌تری برای تأیید اینکه آیا تغییرات رژیم غذایی مستقیماً بر خطر زوال عقل تأثیر می‌گذارند، مورد نیاز است.

جاکوب نورگرن می‌گوید: “اکنون برای تدوین توصیه‌های غذایی متناسب با ژنوتیپ APOE، به آزمایشات بالینی نیاز است.” او ادامه می‌دهد:

از آنجایی که شیوع APOE4 در کشورهای نوردیک تقریباً دو برابر کشورهای مدیترانه‌ای است، ما به ویژه برای انجام تحقیقات در مورد توصیه‌های غذایی متناسب برای این گروه در معرض خطر، مناسب هستیم.”

حقایقی در مورد ژن APOE

آپولیپوپروتئین E نقش کلیدی در انتقال کلسترول و چربی‌ها در مغز و جریان خون دارد. ژن APOE سه شکل اصلی دارد: اپسیلون ۲، ۳ و ۴. این گونه‌ها بر احتمال ابتلا به بیماری آلزایمر و بیماری‌های قلبی عروقی تأثیر می‌گذارند.

هر فرد دو نسخه از این ژن را به ارث می‌برد، یکی از هر والد، که در نتیجه شش ترکیب (ژنوتیپ) ممکن ایجاد می‌شود: ۲/۲، ۲/۳، ۲/۴، ۳/۳، ۳/۴ و ۴/۴.

در مقایسه با رایج‌ترین ژنوتیپ ۳/۳، داشتن یک نسخه از گونه ۴، خطر ابتلا به آلزایمر را حدود سه تا چهار برابر افزایش می‌دهد، در حالی که داشتن دو نسخه، خطر را حدود ده تا پانزده برابر افزایش می‌دهد. گونه ۲ با خطر کمتر مرتبط است. با این حال، این سطوح خطر می‌تواند در گروه‌های قومی مختلف متفاوت باشد.

منبع: بلوی و همکاران، JAMA Neurology، ۲۰۲۳

بودجه و افشا

این تحقیق توسط چندین سازمان، از جمله بنیاد آلزایمر سوئد، بنیاد زوال عقل سوئد، بنیاد امیل و ورا کورنل، خانواده لیف لوندبلاد و سایر نیکوکاران، شورای تحقیقات سوئد و FORTE، پشتیبانی شده است. محققان هیچ گونه تضاد منافع مرتبطی را گزارش نمی‌کنند.

مترجم: بیتا جعفری

انتهای پیام/